Áp xe gan do amip: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Áp xe gan do amip: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh áp xe gan do amip gây nên xuất hiện ở mọi lứa tuổi, giới tính nhưng đặc biệt xuất hiện nhiều ở nam giới. Biểu hiện của căn bệnh này không quá khó để phát hiện ra. Căn bệnh này để lại nhiều biến chứng cho bệnh nhân thậm chí là dẫn đến tử vong. Bài viết hôm nay sẽ chỉa ra cho các bạn những nguyên nhân gây bệnh cũng như biện pháp phòng tránh để không phải mắc bệnh đáng tiếc.

Bệnh áp xe gan do amip là gì?

Bệnh áp xe gan là hiện tượng lá gan nhiễm mủ với những lỗ thủng nhỏ. Gan đóng vai trò quan trọng trong việc dự trữ năng lượng, lọc thải chất độc hại, tạo protein cho cơ thể. Gan khi nhiễm phải khuẩn hay ký sinh trùng sẽ làm xuất hiện nhiều lỗ nhỏ có mủ trong đó.

Lá gan nhiễm mủ với lỗ thủng nhỏ
Lá gan nhiễm mủ với lỗ thủng nhỏ

Bệnh áp xe gan do amip là căn bệnh xuất hiện nhiều ở khu vực nhiệt đới, cận nhiệt, nơi có khí hậu nóng ẩm, khu vực nghèo nàn, văn hóa tập quán sinh hoạt lạc hậu. Tỷ lệ mắc bệnh ở mức cao tại các nước Nam Phi, Tây Phi, Đông Nam Á…. và đương nhiên có Việt Nam chúng ta. Bệnh áp xe gan do amip xuất hiện ở mọi lứa tuổi, giới tính nhưng chủ yếu là ở nam giới trong độ tuổi từ 20 – 40. 

Nguyên nhân gây bệnh apxe gan do amip

Nguyên nhân phát bệnh do hoạt động gây bệnh của loài amip làm nên, thường có sau bệnh lỵ amip hay bệnh lỵ mãn tính.

Amip thuộc loài nguyên sinh vật thuộc họ Entamoeba. Trong cơ thể người có 4 loại: Dientamoeba, Pseudolimea, Entamoeba, Endolimax. Duy chỉ có loại E.histolytica hay còn gọi E.  hoạt động và gây bệnh. Thể E.minuta sống kiểu cộng sinh không gây ra bệnh trong đại tràng và tồn tại dạng kén làm lây lan bệnh.

Ở điều kiện bình thường loài amip sống kiểu hội sinh trong đại tràng và chủ yếu vùng manh tràng. Khi cơ thể bị suy giảm sức đề kháng và thành ruột đã tổn thương thì men amip tiết ra tạo nên các vết loét niêm mạc. Từ đó tạo thành các ổ áp xe nhỏ trên thành đại tràng khiến thành mạch bị tổn thương. 

Tiếp đó, amip chui vào tĩnh mạch rồi đi theo hệ thống tĩnh mạch cửa đi về gan. 80% gan phải mắc áp xe gan do amip do lưu lượng máu tĩnh mạch cửa đa phần đổ vào gan bên phải. Mặt khác, amip cũng có thể đi vào gan bằng đường bạch mạch hoặc đi trực tiếp vào gan. Mạch máu bị tổn thương tạo điều kiện cho amip theo tĩnh mạch đi vào tuần hoàn cửa hoặc từ bạch mạch đến gan. Ít khi nào chúng đi vào vòng tuần hoàn chung để tạo ra áp xe phổi, lách, não bởi amip.

Triệu chứng và biểu hiện bệnh

Biểu hiện lâm sàng của căn bệnh áp xe gan do amip rất đa dạng, phụ thuộc vào từng thể, từng giai đoạn.

Thể điển hình

Đây là thể thường gặp chiếm tỷ lệ 60 – 70 % các trường hợp, cụ thể:

  • Sốt: sốt nặng ở 39 – 40 độ C, sốt nhẹ thì ở mức 37 – 38 độ C. Sốt diễn ra khoảng 3,4 ngày trước khi có cơn đau ở hạ sườn phải và gan to ra. Tuy nhiên cũng có thể xảy ra cùng lúc 2 biểu hiện ấy.
  • Đau ở hạ sườn phải và gan: cơn đau diễn ra ở các mức độ khác nhau từ cảm giác nhoi nhoi đến mức độ đau nặng, khó chịu và không dám cử động.
  • Gan to và đau: gan to 3 – 4 cm dưới sườn phải, nhẵn, mềm, bờ tù, ấn đau.
Áp xe gan khiến cơ thể bị đau
Áp xe gan khiến cơ thể bị đau

Bên cạnh đó, vẫn tồn tại những triệu chứng khác như: mệt mỏi, sút cân, rối loạn tiêu hóa, phù nhẹ mu bàn chân, cổ trướng, màng phổi bị tràn dịch.

Thể không điển hình

Thể này có những biểu hiện theo thể lâm sàng như sau:

  • Thể không sốt: nếu nói hoàn toàn không sốt thì không đúng nhưng sốt rất nhẹ, ít chỉ kéo dài khoảng 3 ngày rồi hết khiến người bệnh không chú tâm. Người bệnh chỉ có cảm giác đau hạ sườn phải hay gầy đi và tỉ lệ thể này tồn tại 9,3%.
  • Thể sốt kéo dài: thời gian sốt kéo dài lên đến hàng tháng hoặc bị ngắt quãng. Gan không phình to thậm chí không cảm thấy đau và tỉ lệ thể này là 5%.
  • Thể vàng da: thể này luôn nặng và dễ nhầm lẫn với áp xe đường mật, ung thư đường mật hoặc ung thư gan. Do khối áp xe đè lên đường mật chính nên tỷ lệ này chỉ chiếm 3%.
  • Thể không đau: gan phình to nhưng lại không đau. Vì ổ áp xe nằm sâu hoặc kích thước nhỏ. Tỷ lệ thể này chiếm 1,9%.
  • Thể suy gan:  thể này nguy hiểm vì ổ áp xe rất to phá hủy tận 50% gan. Bên cạnh phù cổ trướng chức năng gan bị rối loạn, bệnh nhân có thể tử vong do hôn mê gan.
  • Thể áp xe gan trái: thể này hiếm gặp chỉ có khoảng 3 – 5% trường hợp. Thể này rất khó chẩn đoán và dễ vỡ va vào màng  tim làm tràn mủ màng tim.
  • Thể phổi màng phổi: gan bị viêm nhiễm làm lây lan gây phản ứng màng phổi hoặc bị vỡ ổ áp xe làm lan đến phổi. Thể này cũng rất khó chẩn đoán và bị nhầm lẫn với bệnh phổi màng phổi.
  • Thể có tràn dịch màng ngoài tim: từ lúc bắt đầu hình thành ổ áp xe ở gan đã gây biến chứng lên màng ngoài tim. Biểu hiện bệnh tim thì rõ rệt nhưng biểu hiện áp xe gan do amip lại mờ đi. Thể này thường bị nhầm lẫn thành tràn dịch màng ngoài tim.
  • Thể giả ung thư gan: gan bị to và cứng như bệnh ung thư gan hoặc cơ thể nhanh gầy. Tỷ lệ thể này là 15 – 16 % trường hợp.

Biện pháp chẩn đoán và điều trị bệnh 

Biện pháp chuẩn đoán

Một số biện pháp giúp chẩn đoán bệnh như sau:

  • Dựa vào tiền sử bệnh trạng và bệnh lỵ amip
  • Chẩn đoán khi có tam chứng Fontan: bị sốt, gan to và đau
  • Chẩn đoán dựa trên siêu âm hay CY
  • Các xét nghiệm bao gồm:
  • Xét nghiệm máu thông thường: bạch cầu tăng cao, máu lắng tăng
  • Siêu âm gan: xét nghiệm này dễ thực hiện, được ưa chuộng nhiều.
  • Chụp cắt lớp vi tính hay chụp cộng hưởng từ nhạy và cho kết quả chính xác hơn cả siêu âm.
  • Phản ứng men ELISA
  • Chọc hút khối áp xe với mủ màu nâu.
Hình ảnh áp xe gan trên siêu âm
Hình ảnh áp xe gan trên siêu âm

Phương pháp điều trị bệnh

Điều trị bệnh áp xe gan do amip là điều trị bằng hình thức nội ngoại khoa có sự kết hợp của kỹ thuật chọc hút có sự hướng dẫn bởi siêu âm hay CT scanner. Kết quả điều trị bệnh còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như tình trạng sức khỏe bệnh nhân. Còn có giai đoạn phát triển bệnh, số lượng, kích thước, vị trí ổ áp xe và tình trạng tổn thương của gan.

Điều trị áp xe gan do amip bởi sự kết hợp 3 biện pháp:

  • Sử dụng kết hợp kháng sinh
  • Tiêu diệt ổ mủ khi nó hình thành
  • Dùng thuốc đặc trị amip

Chọc hút mủ của ổ áp xe an với thuốc tiêu diệt amip ở các trường hợp:

  • Phát hiện bệnh muộn trên 1 tháng
  • Kích thước ổ áp xe gan to với đường kính > 6cm.

Tiến hành chọc hút mủ có sự theo dõi, hướng dẫn bởi siêu âm, rửa sạch mủ rồi bơm thuốc diệt amip trực tiếp vào ổ áp xe.

Chọc hút áp xe gan
Chọc hút áp xe gan

Phẫu thuật ngày càng ít được sử dụng, chỉ được tiến hành trong một số trường hợp đặc biệt như: bệnh đã biến chứng nguy hiểm, kích thước ổ áp xe quá to, chọc hút hay điều trị nội khoa không thành công.

Biện pháp phòng tránh 

Cần lưu ý những gợi ý sau để ngăn ngừa bệnh diễn ra:

  • Rửa tay sạch sẽ trước khi ăn uống, sau khi đi vệ sinh tránh lây nhiễm kén của amip vào thức ăn.
  • Xử lý phân đúng cách, không thể sử dụng phân tươi để bón cây cối, rau quả. Cần phải rửa sạch sẽ khi dùng hoa quả, rau tươi.
  • Chữa trị cho người có kén amip bởi metronidazol.
Rửa sạch rau củ trước khi ăn để phòng tránh bệnh
Rửa sạch rau củ trước khi ăn để phòng tránh bệnh

Áp xe gan là căn bệnh nguy hiểm nếu không được chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến tử vong. Các bạn hãy chú tâm và tự bảo vệ sức khỏe cho chính mình với những hiểu biết về  áp xe gan do amip gây nên.

Trả lời

Cùng chủ để Sức khoẻ

Stress là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Stress là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Nội dungStress là gì?Triệu chứng, biểu hiện của người bị stress1. Biểu hiện về cảm xúc2. Biểu hiện về hành vi3. Biểu hiện trên cơ thểNhững nguyên nhân gây bệnh […]

Bạch hầu thanh quản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bạch hầu thanh quản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dung1. Bệnh bạch hầu thanh quản là bệnh gì?2. Nguyên nhân gây ra bệnh3. Triệu chứng và biểu hiện bệnh4. Phương pháp điều trị5. Biện pháp phòng tránh Bệnh […]

Bệnh bóng đè: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bóng đè: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungKhái niệm bệnh bóng đèNguyên nhân gây ra bệnh bóng đèDấu hiệu của bệnh bóng đèCách chữa trị bệnh bóng đèCách phòng tránh bệnh bóng đèBật mí cách ngủ […]

Bệnh Brucella: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh Brucella: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungTheo bạn, Brucella là bệnh gì?Nguyên nhân gây ra bệnhTriệu chứng, biểu hiện và biến chứng bệnhTriệu chứngBiến chứng của bệnh BrucellaPhương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh Chẩn […]

Bệnh bàn chân phẳng: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bàn chân phẳng: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungTheo bạn bệnh bàn chân phẳng là gì?Nguyên nhân gây ra bệnhTriệu chứng và biểu hiện bệnhBiện pháp chẩn đoán và điều trịChẩn đoánPhương pháp điều trịBiện pháp phòng […]

Bệnh bỏng – Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bỏng – Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungBỏng là gì?Nguyên nhân gây ra bệnhDo nhiệtDo lạnhDo điệnDo bức xạDo hóa chấtDo ma sátTriệu chứng và biểu hiện Phương pháp điều trị Điều trị bỏng cơ bảnĐiều trị bằng […]

Bệnh Babesia (nhiễm trùng do Babesia) –  Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh Babesia (nhiễm trùng do Babesia) – Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungBệnh babesia (nhiễm trùng do Babesia) là bệnh gì?Nguyên nhân gây ra bệnh Do bọ ve cắn trực tiếp Do truyền máu Triệu chứng và biểu hiện của bệnh Triệu chứng, biểu hiện […]

Bệnh bạch sản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bạch sản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dung1. Bệnh bạch sản là gì?2. Nguyên nhân gây bệnh3. Triệu chứng và biểu hiện của bệnh4. Phương pháp điều trị5. Có thể phòng ngừa bệnh hay không? Ngày […]