Bệnh quai bị: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh quai bị: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh quai bị thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm cấp tính xuất hiện chủ yếu ở trẻ nhỏ. Bệnh này dễ lây lan giữa người với người vì thế cần có sự hiểu biết cặn kẽ về nó. Cần được phát hiện kịp thời và chữa trị hiệu quả để ngăn ngừa những biến chứng nghiêm trọng xảy ra.

Bệnh quai bị là gì?

Khái niệm bệnh quai bị

Ngoài tên gọi thông thường là bệnh quai bị, căn bệnh này còn được nhắc đến với tên gọi má chàm bàm. Đây là một trong những căn bệnh truyền nhiễm cấp tính gây sưng tuyến nước bọt và bị đau do virus hoành hành. Bên cạnh đó, nó còn gây ra các biến chứng khác như viêm tuyến sinh dục, gây viêm màng não, gây viêm tụy… nếu như không kịp thời chữa trị.

Bệnh quai bị thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm
Bệnh quai bị thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm

Bệnh quai bị lây lan bằng con đường tuyến nước bọt nhưng khá khó khăn hơn bệnh sởi hay thủy đậu. Những bệnh nhân quai bị sẽ có nhiều nguy cơ lây nhiễm nhất vào khoảng 2 ngày trước khi có các dấu hiệu đến khoảng 6 ngày sau khi những dấu hiệu ấy biến mất. Khoảng thời gian nhiễm virus và kéo dài bệnh thường từ 12 – 24 ngày.

Độ tuổi chủ yếu mắc bệnh này vào khoảng 2 – 14 tuổi. Những trẻ nhỏ dưới 2 tuổi thường rất ít khả năng mắc bệnh do các bé vẫn còn được hưởng kháng thể tốt từ mẹ.

Biến chứng bệnh quai bị

Khi mắc bệnh quai bị mà không tiến hành chữa trị kịp thời và hiệu quả sẽ để lại nhiều biến chứng vô cùng nguy hiểm như:

  • Viêm tinh hoàn, đặc biệt là teo tinh hoàn dễ gây ra vô sinh. Tuy nhiên, trên thực tế thì tỷ lệ quai bị gây teo tinh hoàn khá nhỏ chỉ khoảng 0.5%
  • Viêm buồng trứng: bệnh nhân sẽ có những biểu hiện như đau bụng, rong kinh. Lưu ý ở những bệnh nhân mắc quai bị nếu mang thai thì trong 3 tháng đầu tiên dễ bị sảy thai hoặc thai chết lưu.
  • Viêm cơ tim
  • Nhồi máu phổi: do huyết khối từ tĩnh mạch ở tuyến tiền liệt 
  • Viêm tụy cấp tính
  • Viêm màng não

Nếu bệnh quai bị xảy ra ở người lớn sẽ tiến triển nặng và có nhiều biến chứng nguy hiểm hơn trẻ em. Tuy rằng nguy cơ các biến chứng xuất hiện không cao nhưng vô cùng nguy hiểm. Chúng không chỉ dừng lại ở việc gây vô sinh mà thậm chí có thể tử vong nếu không được điều trị đúng cách.

Nguyên nhân gây bệnh và đối tượng dễ mắc

Nguyên nhân 

Bệnh quai bị xuất hiện bởi tác động của virus quai bị tên là Mumps virus thuộc họ Paramyxoviridae. Virus có thể sống sót bên ngoài vật chủ thời gian từ 30 – 60 ngày và ở nhiệt độ là 15 – 200 độ C. Virus này sẽ bị giết chết nhanh chóng ở nhiệt độ cao hơn 560 độ C hoặc tiếp xúc các hóa chất diệt khuẩn,

Bệnh quai bị lây truyền qua đường hô hấp. Bệnh lây từ người nhiễm virus sang người lành qua tuyến nước bọt hay dịch tiết ở mũi họng có chứa virus thông qua hắt hơi, ho, trò chuyện, khạc nhổ… Tiếp theo đó, người lành khi hít phải sẽ có virus xâm nhập vào niêm mạc ở mũi miệng, chúng kết mạc rồi di chuyển vào nội tạng bằng đường máu.

 Đối tượng nào có nguy cơ mắc bệnh quai bị?

Những đối tượng sau đây sẽ có nguy cơ mắc bệnh quai bị khá cao:

  • Độ tuổi: trẻ em trong khoảng độ tuổi từ 2 – 12, đặc biệt là những trẻ em chưa tiêm vắc xin phòng ngừa bệnh quai bị.
Trẻ em có nguy cơ mắc bệnh cao
Trẻ em có nguy cơ mắc bệnh cao
  • Giới tính: bệnh này thường gặp ở nam giới hơn nữ giới
  • Người có khả năng miễn dịch kém

Triệu chứng và biểu hiện 

Bệnh thưởng xảy ra ở trẻ em và có nhiều biểu hiện nhận biết trước hết là sốt cao khoảng 39 độ C. Trong những ngày tiếp theo thì sẽ có dấu hiệu sưng tuyến nước bọt và gây đau trong khoảng 1 – 3 ngày. Biểu hiện rõ là phần má của trẻ bị sưng to và cảm giác đau nhức khi nuốt thức ăn, trò chuyện…

Những triệu chứng khác thường thấy bao gồm:

  • Đau mặt hoặc hai má
  • Viêm họng
  • Sốt cao
Bệnh nhân thường có biểu hiện sốt cao
Bệnh nhân thường có biểu hiện sốt cao
  • Bỏ ăn
  • Nhức đầu
  • Buồn nôn
  • Đau nhức toàn thân
  • Mệt mỏi
  • Sưng bìu, đau ở tinh hoàn

Phương pháp điều trị 

Phương pháp điều trị

Đến nay bệnh quai bị vẫn chưa có thuốc đặc hiệu để điều trị. Hiện nay vẫn sử dụng chủ yếu những phương pháp hỗ trợ, chăm sóc bệnh nhân như:

  • Khi vùng mang tai xuất hiện các cơn đau cần đến thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán bệnh một cách chính xác. Vì nguyên nhân của cơn đau không chỉ do virus quai bị mà còn do nhiều loại virus, vi khuẩn khác.
  • Sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt giúp giảm bớt các triệu chứng
  • Uống nhiều nước giúp bù nước, chất điện giải cho cơ thể. Bạn nên uống oresol là tốt nhất.
  • Chườm mát để giảm đau, sưng.
Chườm mát giúp giảm đau
Chườm mát giúp giảm đau
  • Hạn chế sử dụng thức ăn có độ cứng, gia vị cay, nóng hoặc có chứa axit. Nên sử dụng thức ăn có độ mềm, dễ nhai, nuốt
  • Dùng khác sinh khi nghi ngờ có bội nhiễm và phải có sự chỉ định của bác sĩ
  • Bệnh nhân cần được nghỉ ngơi và tránh tiếp xúc với nhiều người đặc biệt là trẻ em, những người có hệ miễn dịch yếu.
  • Nếu ở bệnh nhân nam có biểu hiện viêm tinh hoàn hoặc ở bệnh nhân nữ có biểu hiện viêm buồng trứng cần phải đến khám ngay tại bệnh viện để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Bệnh nhân quai bị cần kiêng gì?

Nếu người thân của bạn không may mắc bệnh cần lưu ý những điều sau đây:

  • Do đây là bệnh truyền nhiễm nên cần thiết phải cách ly bệnh nhân ngay khi phát bệnh. Cần cách ly bệnh nhân trong không gian riêng khoảng thời gian 2 tuần để đảm bảo không lây lan bệnh cho người khác
  • Cần tránh nước lạnh và gió vì sẽ khiến vùng quai bị trở nên sưng to và đau hơn
  • Tránh vận động mạnh
  • Không được ăn thức ăn chua, nguyên liệu là nếp, thức ăn khó tiêu
  • Dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ

Biện pháp ngăn ngừa

  • Thường xuyên vệ sinh cá nhân sạch sẽ, súc miệng bằng nước muối hay dung dịch có tác dụng kháng khuẩn
  • Giữ vệ sinh môi trường sống, thông thoáng. Vệ sinh đồ chơi, vật dụng của trẻ thường xuyên
  • Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, đặc biệt là bệnh viện
  • Đặc biệt cần phải tiêm ngừa vắc xin quai bị. Vắc xin quai bị hiện nay đang sử dụng là vắc xin vi khuẩn sống được giảm độc lực giúp giảm thiểu khả năng gây bệnh.
Tiêm ngừa là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng bệnh
Tiêm ngừa là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng bệnh

Theo tổ chức Y tế thế giới WHO và những cơ quan khoa học ở một số nước phát triển trên thế giới đều đưa ra khuyến cáo cần thiết phải có vắc xin quai bị trong các chương trình tiêm chủng phòng bệnh. Ngày nay, vắc xin quai bị được kết hợp cùng vắc xin sởi và rubella trong 2 chế phẩm giúp giảm số lần tiêm và đơn giản hóa chu trình tiêm ngừa. Không chỉ ở trẻ em mà người lớn, đặc biệt là phụ nữ có dự định mang thai cần phải tiêm phòng quai bị.

  • Người  lớn: 1 liều duy nhất 0.5 ml ở bắp tay
  • Trẻ em: tiêm mũi đầu tiên khi trẻ từ 12 – 18 tháng tuổi. Mũi thứ hai khi trẻ ở độ tuổi từ 3 – 5 tuổi hoặc trước khi đi học. Hai mũi tiêm cần cách nhau tổi thiểu 1 tháng. Đặc biệt, vắc xin quai bị có thể tiêm ở mọi độ tuổi nên cha mẹ cũng đừng lo lắng quá khi bỏ lỡ các mốc thời gian tiêm ngừa.
  • Phụ nữ trước khi mang thai cầm xét nghiệm trước khi tiến hành tiêm ngừa quai bị. Từ khi tiêm vắc xin cần tránh đậu thai khoảng 1 tháng. Đối vơí phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần có chỉ định bác sĩ trước khi tiêm ngừa vắc xin quai bị, sởi, rubella.

Bệnh quai bị thường để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được chữa trị đúng cách. Vì vậy, bạn không nên coi thường căn bệnh này. Hy vọng với những kiến thức trên đây sẽ giúp cho các bạn phòng bệnh đúng cách cho chính mình và người thân, bạn bè xung quanh. 

Trả lời

Cùng chủ để Sức khoẻ

Stress là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Stress là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Nội dungStress là gì?Triệu chứng, biểu hiện của người bị stress1. Biểu hiện về cảm xúc2. Biểu hiện về hành vi3. Biểu hiện trên cơ thểNhững nguyên nhân gây bệnh […]

Bạch hầu thanh quản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bạch hầu thanh quản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dung1. Bệnh bạch hầu thanh quản là bệnh gì?2. Nguyên nhân gây ra bệnh3. Triệu chứng và biểu hiện bệnh4. Phương pháp điều trị5. Biện pháp phòng tránh Bệnh […]

Bệnh bóng đè: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bóng đè: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungKhái niệm bệnh bóng đèNguyên nhân gây ra bệnh bóng đèDấu hiệu của bệnh bóng đèCách chữa trị bệnh bóng đèCách phòng tránh bệnh bóng đèBật mí cách ngủ […]

Bệnh Brucella: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh Brucella: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungTheo bạn, Brucella là bệnh gì?Nguyên nhân gây ra bệnhTriệu chứng, biểu hiện và biến chứng bệnhTriệu chứngBiến chứng của bệnh BrucellaPhương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh Chẩn […]

Bệnh bàn chân phẳng: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bàn chân phẳng: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungTheo bạn bệnh bàn chân phẳng là gì?Nguyên nhân gây ra bệnhTriệu chứng và biểu hiện bệnhBiện pháp chẩn đoán và điều trịChẩn đoánPhương pháp điều trịBiện pháp phòng […]

Bệnh bỏng – Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bỏng – Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungBỏng là gì?Nguyên nhân gây ra bệnhDo nhiệtDo lạnhDo điệnDo bức xạDo hóa chấtDo ma sátTriệu chứng và biểu hiện Phương pháp điều trị Điều trị bỏng cơ bảnĐiều trị bằng […]

Bệnh Babesia (nhiễm trùng do Babesia) –  Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh Babesia (nhiễm trùng do Babesia) – Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dungBệnh babesia (nhiễm trùng do Babesia) là bệnh gì?Nguyên nhân gây ra bệnh Do bọ ve cắn trực tiếp Do truyền máu Triệu chứng và biểu hiện của bệnh Triệu chứng, biểu hiện […]

Bệnh bạch sản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Bệnh bạch sản: Khái niệm, nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa

Nội dung1. Bệnh bạch sản là gì?2. Nguyên nhân gây bệnh3. Triệu chứng và biểu hiện của bệnh4. Phương pháp điều trị5. Có thể phòng ngừa bệnh hay không? Ngày […]